BENZOYL PEROXIDE TRỊ MỤN THẦN TỐC HAY CHAI MỤN THẦN SẦU?

1
796
benzoyl-peroxide-cau-truc-hoa-hoc

BENZOYL PEROXIDE – GÃ TRỊ MỤN LẮM TÀI NHIỀU TẬT

 

Trước khi đọc bài viết của Chang, chắc bạn đã luôn nghe nói Benzoyl Peroxide (BPO) trị mụn thần tốc, làm khô cồi mụn nhanh chóng, giải quyết được mọi tình trạng mụn, nhưng hình như ít ai nói với bạn kĩ càng về mặt trái của Benzoyl Peroxide như gây chai mụn, lão hoá da, suy yếu lớp màng bảo vệ da.
Và cả những phân tích khoa học về thành phần này nữa. Bằng cách nào chúng có thể giúp bạn diệt mụn cơ chứ?
Hay bạn có trăn trở giữa Benzoyl Peroxide (BPO) và Salicylic Acid (BHA) thì nên chọn thành phần nào để trị mụn.

Bài viết hôm nay, Chang sẽ giúp bạn tất cả câu trả lời về Benzoyl Peroxide.

benzoyl-peroxide-tri-mun-changskincare

(Nguồn ảnh: acne.org)

Chúng ta sẽ cùng nhau đi qua các phần sau:
– Lịch sử về Benzoyl Peroxide

– Cơ chế trị mụn chính – Cách diệt vị khuẩn P.Acnes của Benzoyl Peroxide. (Phần này Chang sẽ kể tội Benzoyl Peroxide về vụ gây lão hoá da luôn)

– Cơ chế trị mụn phụ – Chang sẽ giúp bạn phân biệt rõ khả năng tẩy tế bào chết của Benzoyl Peroxide để xem nó có đáng để thay thế BHA không.

– Cách kết hợp Benzoyl Peroxide với các hoạt chất khác để trị mụn hiệu quả – Từ mụn ẩn, mụn mủ, mụn nang nha.

– Cuối cùng là những điều phải lưu ý, thận trọng khi sử dụng Benzoyl Peroxide

I/ GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BENZOYL PEROXIDE

Như mọi khi, Chang sẽ điểm qua về lịch sử của thành phần nha.
Tính ra Benzoyl peroxide đáng tuổi cụ kị của chúng ta đó mọi người. Tính tới thời điểm Chang viết bài này thì cụ Benzoyl Peroxide đang thổi bánh sinh nhật 115 tuổi :))

  • Benzoyl peroxide được tổng hợp bởi nhà hóa học Loevenhard vào năm 1905.
  • Năm 1934, hai nhà nghiên cứu Lyon và Reynold phát hiện ra rằng đây là cách điều trị hiệu quả cho một trường hợp bị mụn trứng cá.
  • Tuy nhiên phải đến thập niên 1960, các bác sĩ mới bắt đầu sử dụng nó như một phương pháp điều trị thường xuyên cho bệnh nhân bị mụn trứng cá.
  • Benzoyl peroxide đã được công nhân rộng rãi để điều trị mụn trứng cá tại Hoa Kỳ vào năm 1960 và năm 1974 tại Đức.

Benzoyl Peroxide không tan trong nước mà dễ tan trong chất béo. Do đó, khi thoa lên da, nó dễ dàng thâm nhập vào lớp màng kị nước bảo vệ da của da, sau đó nó xâm nhập vào lỗ chân lông nơi hình thành mụn trứng cá.

II/ CƠ CHẾ TRỊ MỤN CỦA BENZOY PEROXIDE

1. Cấu trúc hoá học của Benzoyl Peroxide 

Để hiểu rõ khả năng diệt P. acnes chúng ta sẽ phân tích rõ từ cấu trúc hoá học của Benzoyl Peroxide

Benzoyl peroxide với công thức hoá học có cấu tạo đối xứng gồm hai vòng benzene (2 cái hình lục giác trong hình đó mọi người) được nối bằng chiếc cầu có bốn nguyên tử oxy.
Hay cụ thể hơn BPO là “sản phẩm” khi chắp nối hai phân tử Benzoic acid (C6H5COOH) bằng cách tách nguyên tử hidro ở hai đầu và nối lại bằng cầu nối Peroxide (-O-O-).

⇒ Thông qua đây chúng ta cũng có thể hiểu vì sao nó lại có tên là Benzoyl Peroxide rồi đúng không nào.

benzoyl-peroxide-cau-truc-hoa-hoc

 

benzoyl-peroxide-tri-mun2

Như vậy cũng có nghĩa khi apply lên da thì cấu trúc BPO dễ dàng bị bẻ ra thành Benzoic Acid (C6H5COOH) và Peroxide (-O-O-) – Một liên kết mong manh của 2 nguyên tử oxy dễ dàng phản ứng tạo ra gốc tự do hay còn được gọi là Benzoyl radicals. (Lát Chang sẽ giải thích rõ ràng hơn về hiện tưởng tạo gốc tự do của Peroxide kĩ hơn.)

C6H5C(O)O-OC(O)C6H5 + H2O → 2 C6H5COOH + ½ O2

benzoyl-peroxide-tri-mun

Tóm lại 2 yếu tố nêu trên được tạo ra khi BPO giải phóng trên da giúp BPO có khả nặng trị mụn gần như ưu việt hơn tất cả các thành phần trị mụn khác:
– Benzoyl Radicals: Diệt vi khuẩn P.acnes cực mạnh
– Benzoic Acid: Tiêu sừng, làm thông thoáng lỗ chân lông (Chang xếp khả năng này vào tác dụng phụ, Chang sẽ giải thích sau.)

1.1 CƠ CHẾ CHÍNH – Giết vi khuẩn P.acnes (C.Acnes)

P. acnes (Propionibacterium acnes) hoặc một số tài liệu gọi là C. acnes (Cutibacterium acnes) được sử dụng để mô tả các vi khuẩn gây mụn trứng cá, các nhà khoa học gần đây đã phát hiện ra rằng C. acnes là tên chính xác hơn.

Propionibacterium là một chi trong họ Propionibacteriaceae, bao gồm vi khuẩn sống trong pho mát, sản phẩm từ sữa, dạ cỏ của bò và trên da người.

Do gia đình vi khuẩn này rất đa dạng, các nhà nghiên cứu đã đề xuất rằng nó được chia thành ba chi riêng biệt : Acidipropionibacterium, Cutibacterium và Pseudopropionibacterium.

Cutibacterium đặc biệt đề cập đến sự mất cân bằng của hệ vi khuẩn sống trong da người, nơi nó được biết là gây ra mụn trứng cá và viêm nếu dân số của nó quá đông.

Bây giờ chúng ta sẽ đi sâu vào phân tích kĩ về khả năng diệt khuẩn của BPO trước nhé.

vi-khuan-gay-mun-p.acnes

Benzoyl Radicals – Cầu nối Peroxide (-O-O-)

Peroxide là tên gọi chung cho tất cả các chất có chứa cầu liên kết -O-O-Một ví dụ về Peroxide cho mọi người thấy thân quen hơn nè:

Một peroxide đơn giản và quen thuộc với tất cả mọi người đó là nước oxy già, thường được dùng để rửa vết thương chống nhiễm trùng.

Nước oxy già có công thức hoá học là H2O2 (H-O-O-H). Tức là nước oxy già so với nước nguyên chất H2O (H-O-H) thì dư một nguyên tử oxy, nên chắc vì thế được gọi là oxy già (cách gọi dân gian: non = thiếu hụt, ví dụ như “sinh non” là sinh thiếu tháng; già = dư thừa, ví dụ như “già nửa kg” là cân nặng hơn nửa kg).

*Cái này Chang đọc từ chị Trang Ngo’s Wold

Trở lại với Benzoyl Peroxide, chính gốc Peroxide (-O-O-), chứa oxy nguyên tử, có tính oxy hoá mạnh mẽ hơn rất nhiều so với oxy phân tử (oxy mà chúng ta hít thở bình thường). Mà vi khuẩn P.acnes là loại vi khuẩn kị khí nếu có oxy nguyên tử là sẽ chết vì bị phá huỷ màng tế bào và không thể tổng hợp protein.

Bằng cơ chế này, vi khuẩn P.acnes không thể kháng BPO nên dùng BPO sẽ không gây hiện tượng lờn thuốc như dùng kháng sinh.

Tuy nhiên cơ chế này khiến BPO có những tác dụng phụ:
Chang sẽ phân tích kĩ hơn về tính oxi hoá rất cao của Peroxide.
Tính oxi hoá (oxidation) giải thích theo ngôn ngữ hoá học là khả năng nhận hay độ “khát” electron (điện tử).

Cấu trúc -O – O –  cho chúng ta thấy nó thiếu điện tích một phía.
Những liên kết thế này chỉ ổn định khi xung quanh được kết nối với 2 nguyên tử khác có khả năng cho nó “dùng tạm” 2 electron để bổ sung hoàn thành cấu hình bền với 8 electron ở lớp điện tử ngoài cùng.

Vì oxy phải liên kết trực tiếp với chính nó, không ai chịu nhường ai electron nên thành ra tuy hai nguyên tử oxy “nắm tay nhau” và tay kia bắt tay với nguyên tử khác, bên nào cũng ở trạng thái rất “khát” electron, sẽ tìm mọi cách để đoạt electron từ các chất khác nếu ở gần. Do đó chúng được xem là gốc tự do.

cau-tao-goc-tu-do-changskincare

 

Giống như Cassandra Bankson – Một BB nổi tiếng người Mỹ ví những gốc tự do này như một cái gái đến buổi from mà chưa tìm được chàng trai đi cùng nên chạy toán loạn đi tìm kiếm.

Bản chất cũng chỉ là một chất hoá học, peroxide sẽ “huỷ diệt không chọn lựa”, chúng phản ứng với cả tế bào/vi khuẩn xấu và tốt (tất nhiên tế bào tốt ở trạng thái khoẻ mạnh sẽ có độ “kháng” tốt hơn nên các tế bào ở vùng da bị mụn sẽ bị “ưu tiên” phản ứng trước).

Do đó, nếu dùng quá liều (thời gian lâu, bôi lượng lớn), khả năng các vùng da khoẻ mạnh cũng sẽ bị tấn công là không thể tránh khỏi. Và với khả năng oxi hoá cực mạnh của mình, vùng da bị thoa sản phẩm sẽ mất đi độ ẩm tự nhiên và các vi khuẩn tốt bảo vệ lớp ngoài của da. Dùng nhiều ngày liên tục da sẽ bị thô ráp và đẩy nhanh quá trình lão hoá.

benzoyl peroxide-gay-lao-hoa-da

Do đó Benzoyl Peroxide thường được khuyến cáo sử dụng cục bộ vào vị trí có mụn thay vì bôi toàn mặt.

Nếu bạn dùng để chấm vết mụn thì gần như mua Benzoyl Peroxide nào cũng được, ra hiệu thuốc mua cho rẻ. Còn trường hợp bị mụn một vùng thì bạn phải tìm các Benzoyl Peroxide có công thức tốt, chẳng hạn như không cồn khô, hương liệu (Đặc biệt là ở top 5-10 bảng thành phần) và đặc biệt thành phần thêm dưỡng ẩm để tránh bị khô da hay bong tróc.

Lát Chang sẽ hướng dẫn bạn dùng Benzoyl Peroxide hiệu quả hơn, chứ bôi Benzoyl Peroxide lên cả vùng da mụn như vậy ngay từ đầu chưa phải là một lựa chọn tốt nhất đâu. Vì có thể kèm theo đó là hiện tượng đỏ rát, châm chích và chai mụn.

Nếu bạn kiên quyết chỉ dùng Benzoyl Peroxide hay chỉ hợp Benzoyl Peroxide để trị mụn cố gắng trị mụn trong thời gian ngắn nhất có thể để tránh gây lão hoá da. Và muốn như vậy bạn cần có cả một quy trình điều trị với các bước skincare chặt chẽ đồng thời cả chế độ ăn uống nữa nhé.

⇒ À, nếu bạn để sản phẩm chứa Benzoyl Peroxide trong một thời dài, hoặc để tiếp xúc với không khí thì peroxide (-O-O-) sẽ kịp bắt cặp với các nguyên tử oxy khác sẽ làm giảm khả năng oxy hoá và từ đó mất tác dụng trị mụn. Nên bạn hãy lưu ý date khi mua hàng cũng như đậy nắp sản phẩm kĩ sau khi sử dụng nhé.

1.2 CƠ CHẾ TRỊ MỤN PHỤ

– Giảm quá trình sừng hoá: tế bào sừng Keratin là một loại protein tích tụ trong lỗ chân lông, khiến chúng bị tắc. Peroxide cũng oxi hoá luôn tế bào này nên chúng phá vỡ keratin và mở lỗ chân lông bị tắc.

– Bong sừng, tẩy tế bào chết (Benzoic Acid): Benzoyl Peroxide được nhận định là hoạt động giống BHA để bạt sừng làm thông thoáng lỗ chân lông. Chang thấy khả năng này chưa được nghiên cứu nhiều và công nhận rộng rãi.

Chúng ta không thể tự đo đếm được 2-5-10% Benzoyl Peroxide thì giải phóng ra bao nhiêu % Benzoic aicd (Trong mỹ phẩm (phụ lục Annex) bị hạn chế sử dụng ở 0.6%). Vả lại Benzoic aicd là một loại acid yếu, không tan trong nước, không có tính háo nước mạnh nên khả năng bong sừng chắc chắn không cao.

– Để nhắc đến lợi ích của Benzoic Acid chúng ta nên nói tính kiềm khuẩn thì hợp lý hơn. Nó giống như cánh tay phải của Peroxide, một thằng diệt khuẩn đã sinh ra một thằng kiềm khuẩn khiến vi khuẩn mới không sản sinh, phát triển.

– Nếu muốn cứu vãn luận điểm là Benzoyl Peroxide giúp bạn sừng thì có thể được giải thích thêm bằng một cách khác, vì nhiều nghiên cứu chỉ ra phản ứng oxi hoá của Peroxide sẽ khiến các gốc chống oxi phải trung hoà lại cự thể là gốc α-tocopherol (một loại vitamin E có trong da). Việc phải trung hoà gốc tự do khiến khiến α-tocopherol trở nên cạn kiệt.
Mà mọi người biết rồi công dụng của Vitamin E là giữ ẩm cho da, giúp da mềm mại. Khi thiếu vitamin E, da của chúng ta cũng sẽ dễ bị khô và cộng với việc phá vỡ keratin nên dùng BPO chúng ta sẽ thấy bong sừng. Tuy nhiên bong sừng kiểu này thì bất lợi nhiều hơn có lợi.
⇒ Do đó không ai dùng Benzoyl Peroxide lên toàn mặt để tẩy tế bào chết thay BHA hay AHA cả. Chúng ta chỉ nên dùng Benzoyl Peroxide trong thời gian ngắn, bôi cục bộ. Còn BHA thì có thể dùng hoài hoài bao năm vẫn được.

– Ức chế phản ứng viêm: Vài nghiên cứu chỉ ra benzoyl peroxide giết chết các tế bào miễn dịch viêm (tế bào bạch cầu đa nhân – tế bào PMN), ngăn không cho chúng giải phóng các phân tử gây viêm trong các tổn thương do mụn trứng cá.
Tuy nhiên, các nghiên cứu sử dụng nuôi cấy tế bào trong phòng thí nghiệm và không phải bệnh nhân thực sự, vì vậy không có gì chắc chắn rằng kết quả sẽ giống như đối với bệnh nhân thực. Cái này Chang thấy khá khớp với trải nghiệm cá nhân. Khi Chang sử dụng Benzoyl Peroxide vào các nốt mụn đang có triệu chứng viêm thì thấy xẹp rất lẹ.

cac-loai-mun(Bạch cầu thường tham gia vào mụn sần (viêm nhẹ)/Mụn mủ/mụn nang (Viêm nặng)

III/ CÁCH SỬ DỤNG HIỆU QUẢ

– Giải quyết purging hiệu quả: Nếu bạn sử dụng BHA để đẩy nhân mụn lên thì hãy chờ nhân mụn được đẩy lên bề mặt (xuất hiện đầu nhân trắng) sau đó dùng Benzoyl Peroxide chấm lên đầu mụn đó bạn sẽ thấy cồi mụn khô cực kì nhanh, như vậy sẽ tránh được hiện tượng các nhân mụn bị vỡ, giảm được hiện tượng lan mụn, đẩy nhanh quá trình purging.

– Giải quyết mụn viêm sưng vừa hiệu quả: Nếu nốt mụn của bạn là các mụn viêm sưng lên thì bạn có thể sử dụng ngay Benzoyl Peroxide 5% chấm trực tiếp vào nốt mụn. Bằng cách tiêu diệt vi khuẩn Benzoyl Peroxide sẽ giúp tan nhân mụn nhanh chóng.

Khi dùng Benzoyl Peroxide gần như bạn sẽ không thấy tình trạng đẩy nhân mụn lên bề mặt da mà nó sẽ kiểu giúp mụn xẹp xuồng, khô lại và biến mất. Tuy nhiên trải nghiệm cá nhân là Chang thấy nếu nốt mụn đó là sưng viêm nhưng chưa lên cồi rõ thì không nên dùng Benzoyl Peroxide ngay vì nó gây hiện tượng chai nốt mụn (Chang cũng chưa rõ chính xác là do cơ chế nào nên không dám phán bừa, nhưng Chang đã thử nhiều lần vẫn bị).

Trường hợp đó Chang sử dụng BHA thêm để lên cồi trắng mới dùng tiếp Benzoyl Peroxide và thấy không có hiện tượng chai nốt mụn nữa. Các bạn có trải nghiệm này giống Chang không. Nếu có thì comment Chang biết nhé. À Chang đã xử lý nốt mụn chai bằng cách bôi BHA khoảng 1 tuần rồi nặn, vì thực sự là mất kiên nhân mỗi khi sờ tay lên mặt (các bạn đừng học theo Chang nha). Vì nói thiệt nó cực kì khó nặn, nặn rất đau và thâm rất lâuuuuu. Nên thôi để nó yên cho nó trồi lên rồi xử đẹp.

benzoyl peroxide-trị mụn(Một giây khoe da cho cả nhà lấy động lực :p. Xem quy trình chăm da của Chang tại đây)

– Giải quyết mụn viêm nang hiệu quả: Nên kết hợp với kháng sinh, hoặc nhóm Retinoids (Tre, Adapalen).

Tỉ lệ thường gặp:

+ BPO và kháng sinh: Erythromycin 3%/BPO 5%, Clindamycin 1%/BPO 5%, Clindamycin 1%/BPO 3.75%

+ BPO và retinoid: Adapalene 0.1%/BPO 2.5%

IV/ CÁC LƯU Ý KHI SỬ DỤNG:

– Không nên sử dụng BPO trong trường hợp mụn ẩn vì Chang thấy hiệu quả không cao do mụn ẩn chủ yếu là do sừng hoá cổ nang lông, dầu thừa nên dùng BHA sẽ hợp lý hơn, tránh các dụng phụ không cần thiết.

– Trên thị trường hiện nay có nhiều dòng sản phẩm chứa benzoyl peroxide với nồng độ khác nhau, từ 2.5%, 5% đến 10%. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng rõ rệt về việc nồng độ benzoyl peroxide càng cao thì khả năng trị mụn càng tốt. Mà càng dùng tỉ lệ cao càng dễ kích ứng. Qua kinh nghiệm thì Chang thấy 5% là vừa đẹp.

– Tăng cường sử dụng các biện phép cấp ẩm cho da để tránh tình trạng khô da.

– Sau quá trình điều trị mụn nên tăng cường sử dụng các hoạt chất chống oxi hoá.

– Một lưu ý khác nữa khi dùng kem trị mụn chứa peroxide dạng này là việc bảo vệ da chống lại tia cực tím. Tính phản ứng của peroxide tăng cao khi có sự tham gia của tia cực tím, với sự sản sinh ra các gốc tự do (O・) làm đẩy nhanh quá trình tàn phá và lão hoá da. Thế nên, nếu đang trong quá trình trị mụn, sau khi bôi thuốc, đeo khẩu trang, đội mũ… các biện pháp ngăn cản da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời là tối cần thiết. Việc này không chỉ giúp cho vết thương nhanh lành hơn, mà còn giúp cho da ít để lại sẹo.

____________________________
HÃY LUÔN GIỮ KẾT NỐI VỚI CHANG NHÉ:
Subscribe Channel

Website:

Facebook

Instagram

____________________________
Nguồn tham khảo:
Tìm hiểu về Benzoyl peroxide
https://www.acne.org/how-does-benzoyl-peroxide-work-in-the-skin.
htmlhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537220/#article-38735.r8
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11509912
https://pdfs.semanticscholar.org/2e7e/b43667a8ca49f90a52cb

ĐỪNG BỎ LỠ CƠ HỘI!
Nhận 2 ebook chăm sóc da gối đầu giường của Skincare Lovers
Receive top education news, lesson ideas, teaching tips and more!
Invalid email address
Give it a try. You can unsubscribe at any time.
5 2 votes
Article Rating
Đăng ký nhận thông báo khi có người trả lời bình luận của bạn.
Notify of
guest
1 Comment
được đánh giá cao nhất
mới nhất cũ nhất
Inline Feedbacks
View all comments
Hằng
Hằng
26 Tháng Bảy, 2020 3:18 chiều

chị ơi dùng BPO sau mấy ngày thì nên dừng ạ? em dùng lên mụn trứng cá nhân trắng, sau 3 ngày thì có trải nghiệm đúng như chị mô tả/ nó xẹp xuống và khô lại nhưng chưa bay đi thì có nên dùng tiếp đến khi nó bay đi ko ạ? Em sợ dùng lâu trên da ko tốt vì thấy xung quanh nốt mụn bị ửng đỏ