TRỊ MỤN CẤP ĐỘ 1: MỤN ĐẦU ĐEN & MỤN ẨN (phần 1)

trị mụn cấp độ 1, mụn đầu đen, mụn ẩn

Trước khi vào bài thì Chang cũng nói thẳng cho bạn đỡ hụt hẫng. Ai có da dầu bẩm sinh nên giữ tinh thần giảm bớt là vui rồi. Không trị hết mụn ẩn và mụn đầu đen hoàn toàn được đâu. Còn với những bạn da khô, có thể sẽ xử ký dễ dàng hơn. Nhưng loại mụn này cũng có thể quay lại bất cứ lúc nào bạn không đề phòng.

Vậy nên, điều mình cần làm là nắm vững cơ chế gây ra nó và xử lý đúng trọng tâm, cải thiện hết mức có thể. Ít nhất bạn cũng phải biết cái đứa “ăn đời ở kiếp” với mình do đâu mà ra đúng không?

Phần 1 Chang sẽ tập trung vào cơ chế hình thành loại mụn này. Còn phần 2 sẽ là hướng giải quyết. Bạn nào thích xem full vlog thì ghé đây nhé:

I/ CƠ CHẾ HÌNH THÀNH MỤN

1/ Tổng quan về cơ chế – Mụn viêm thực chất chỉ là mụn chưa viêm thôi

Mụn ẩn và mụn đầu đen được xếp vào loại mụn không viêm. Về cơ bản, mụn chủ yếu được phân thành 2 loại:

  • Mụn viêm: mụn mủ, mụn bọc, sẩn, cục, nang…
  • Mụn không viêm: mụn đầu trắng, mụn đầu đen, mụn cám, mụn ẩn không viêm…

Dù bạn bị mụn do nội tiết tố bên trong cơ thể hay do nguyên nhân ngoại sinh bên ngoài (skincare, ăn uống thiếu khoa học,…), chúng đều chỉ xoay quanh 4 yếu tố hình thành nên mụn. Đó là:

  1. Tăng tiết bã nhờn
  2. Sừng hoá cổ nang lông
  3. Sự tham gia của vi khuẩn gây mụn
  4. Quá trình viêm nhiễm sau đó

Trong đó, điều khác nhau cơ bản nhất giữa mụn viêm và mụn không viêm nằm ở yếu tố thứ 4. Tức là mụn không viêm sẽ không có quá trình viêm nhiễm. Tuy nhiên, bạn cũng đừng quá chủ quan. Bởi nếu không quản lý tốt 3 yếu tố đầu tiên, yếu tố thứ 4 có thể ập đến bất cứ lúc nào. Làm mụn không viêm trở thành mụn viêm.

Vậy nên Chang mới hay nói rằng: Mụn không viêm thực chất chỉ là mụn chưa viêm thôi.

Chủ đề hôm nay là trị mụn ẩn, mụn đầu đen nên Chang sẽ đi vào phân tích 3 yếu tố đầu tiên. Còn yếu tố thứ 4 Chang sẽ dành cho các bài viết khác nói về mụn viêm nhé!

2/ Tăng tiết bã nhờn

2.1. Cấu tạo lỗ chân lông

Nhắc đến bã nhờn, điều cơ bản nhất bạn cần nắm được đó là cấu tạo của một lỗ chân lông. Bao gồm 1 nang lông kết hợp với 1 tuyến bã. Chúng thông nhau bởi 1 ống bài tiết chạy dọc nang lông. Từ đây, bã nhờn được sản sinh trong tuyến bã sẽ theo ống bài tiết đưa lên trên bề mặt da.

cấu tạo lỗ chân lông

Mà thật ra bã nhờn không đáng ghét như bạn nghĩ đâu. Ở điều kiện thông thường, bã nhờn mang lại rất nhiều lợi ích ví dụ như:

  • Duy trì sự mềm mại của lông, tóc và da
  • Giảm sự phát triển của vi khuẩn
  • Giúp da tươi trẻ nhờ vào đặc tính chống oxy hoá (trong bã nhờn có vitamin E và các chất chống oxy hoá khác)

Bởi thế nên da dầu cũng được xem là làn da hack tuổi và lâu lão hoá nhất. Mọi người thấy thương “em nó” chưa :)))

2.2. Quá trình giải phóng bã nhờn

Bã nhờn sẽ được sản sinh từ tế bào tuyến bã (sebocytes). Lúc này ở đáy tuyến, sebocytes sẽ đóng vai trò là những tế bào gốc. Từ đó phân bào, biệt hoá trở thành những tế bào nang tuyến (trong bào tương chứa đầy lipid). Sau đó chúng tiếp tục trưởng thành và cuối cùng bị phân huỷ. Màng tế bào sẽ vỡ ra, giải phóng hết lipid vào trong lòng tuyến để rồi chờ theo ống bài tiết đưa lên trên bề mặt da. Lúc này, tế bào chỉ còn lại những vỏ sừng.

tế bào tuyến bã, trị mụn ẩn, mụn đầu đen

Cũng chính vì thế mà mọi người hay nói rằng: Các sản phẩm tuyến bã là các mảnh vỡ tế bào và các chất tiết lipid như Acid béo, Triglyceride, Cholesterol, Ester, Squalene,…

Khi chúng ta bị mất cân bằng nội tiết tố androgen hay stress dẫn đến kích thích thần kinh. Hoặc cũng có thể do skincare không đúng cách, tế bào sebocytes sẽ bị kích hoạt mạnh mẽ. Dẫn đến việc sản sinh quá nhiều tế bào, làm quá trình giải phóng lipid cũng diễn ra nhiều hơn. Điều này sẽ khiến ống bài tiết xảy ra hiện tượng “kẹt xe” khi phải chứa quá nhiều bã nhờn.

3/ Sừng hoá cổ nang lông

Tăng tiết bã nhờn luôn đi đôi với sừng hoá cổ nang lông. Bởi giải phóng lipid càng tăng thì càng có nhiều vỏ sừng. Thông thường, những vỏ sừng hay tế bào sừng sẽ rụng đơn lẻ vào lòng tuyến để lót lòng tuyến. Đồng thời cũng chờ được bong ra trên bề mặt da.

Nhưng khi có quá nhiều lipid kết dính, chúng lại rụng thành từng mảng. Đương nhiên chúng vẫn sẽ cố đi theo ống bài tiết để lên bề mặt da. Nhưng lúc đến “cửa ải” sau cùng là cổ nang lông thì bị kẹt cứng lại, trở thành một “nút thắt cổ chai”. “Nút thắt” này nếu trồi lên trên bề mặt da một chút và bị oxy hoá ở phần đầu. Đó chính mụn đầu đen.

cấu tạo lỗ chân lông

Còn trong trường hợp tế bào sừng vừa tăng sinh trong tuyến bã, vừa tăng sinh ở lớp biểu mô thượng bì sẽ làm bít luôn phần đầu này lại bằng những tế bào sừng đã chết. Từ đó đẩy nhân mụn xuống, càng sâu sẽ càng khó loại bỏ. Đó là mụn ẩn. Có những nốt mụn ẩn thậm chí còn tổn thương sâu đến cả trung bì (do tuyến bã nằm đến tận trung bì).

4/ Sự tham gia của vi khuẩn gây mụn

4.1. Mối liên hệ giữa vi khuẩn C.acnes và mụn không viêm

Khi bị mụn, bạn sẽ thường đổ vạ cho một con vi khuẩn tên là P.acnes (hay C.acnes). Đây là một loại vi khuẩn kỵ khí nên khi lỗ chân lông bị bít tắc, oxy không đi vào da được, chúng sẽ có điều kiện thuận lợi để phát triển. Vì vậy, khi trị mụn, bạn rất hay tập trung đi giải quyết con C.acnes này.

Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây đã chỉ ra: Da mụn không chứa nhiều C.acnes hơn da không mụn, mà khác ở chỗ chủng C.acnes. Cụ thể:

  • Đối tượng bị mụn không viêm thường mang những chủng vi khuẩn ít độc lực như C.acnes chủng II,III và IB
  • Đối tượng mụn viêm thường mang C. acnes chủng I, liên quan mật thiết đến những tổn thương nặng, mụn viêm trứng cá.

4.2. Lưu ý khi dùng Benzoyl Peroxide trị mụn đầu đen, mụn ẩn

Do đó, vi khuẩn C.acnes sẽ không đóng vai trò cốt yếu gây nên mụn không viêm. Chúng chỉ góp phần làm tăng sự kết dính của tế bào sừng. Vậy nên, khi trị mụn ẩn, mụn đầu đen mà chỉ sử dụng các thành phần thiên về diệt khuẩn như Benzoyl Peroxide, bạn sẽ khó mà thấy hiệu quả. Đó là hướng đi sai và không thiết thực, mọi người ghi nhớ kinh nghiệm này nhé!

Ngoài ra, việc dùng Benzoyl Peroxide không đúng cách còn dẫn đến hiện tượng chai mụn. Bởi thành phần này sẽ tạo ra các gốc oxy hoá. Khiến hệ miễn dịch tự nhiên trên da bị kích thích. Tế bào sừng cũng được tăng sinh nhiều hơn để bảo vệ vùng da mà nó cho là đang bị tổn thương. Lớp tế bào sừng cứ thế chồng lên nhau sẽ khiến nhân mụn không thể đẩy lên được và làm mụn chai cứng dưới da.

Kết thúc phần 1 tại đây, hy vọng bạn đã nắm được cơ chế hình thành. Từ đó xác định được hướng điều trị mụn ẩn, mụn đầu đen chính xác. Chi tiết về phương pháp giải quyết loại mụn này bạn xem tiếp ở phần 2 nhé: (link phần 2)

5 27 votes
Đánh giá bài viết
Đăng ký nhận thông báo khi có người trả lời bình luận của bạn.
Notify of
guest
0 Góp ý
Inline Feedbacks
View all comments