TRỊ THÂM MỤN NÂU ĐEN HIỆU QUẢ – PIH

0
434

Xin chào các Skincare Lover đã quay trở lại với Chang Skincare.
Hôm nay tụi mình sẽ bàn với nhau về thâm mụn nâu đen. Một trong những vấn đề phiền thoái chả kém gì mụn. Không tin bạn nhìn mặt Chang lúc bị mụn và bị thâm này. Xấu như nhau :))

tham-mụn-chang-skincaretri-mun-changskincare

Cho mọi người xem hình để nói rằng bà Chang cũng đã từng bị thâm mụn nâu đen nhiều thế nào. Và đương nhiên bây giờ đã trị thành công. Vì vậy bài viết này là sự kết hợp giữa lý thuyết da liễu và trải nghiệm thực tế nữa. Bắt đầu thôi cả nhà.

tri-tham-mun

I/ KHÁI NIỆM THÂM MỤN

Thâm mụn là một chứng tăng sắc tố sau viêm. Tiếng Anh là Post inflammatory hyperpigmentation (PIH).
Tăng sắc tố sau viêm có thể xuất phát từ nhiều tình trạng/bệnh lý da khác nhau lắm chứ không chỉ do mụn đâu. Ví dụ:

  • Nội sinh: mụn trứng cá viêm, viêm da cơ địa, viêm da tiếp xúc, vảy nến,….
  • Ngoại sinh: bỏng, sau khi lột da, laser, kháng sinh nhóm Cyclin (chlotetracyclin, oxytetracyclin, demeclocyclin, methacyclin, doxycyclin, minocyclin)…

Trong nội dung này Chang chỉ tập trung nói về nguyên nhân từ mụn. Và cụ thể hơn là thâm nâu đen thôi. Còn thâm đỏ là chứng tăng hồng ban sau viêm (Post inflammatory erythema – PIE) Chang sẽ đề cập ở bài viết sau ngheng.

VIÊM (INFLAMMATION)

  • Trong y học viêm không phải là một bệnh cụ thể mà là một quá trình bệnh lý, gặp ở nhiều bệnh khác nhau. Viêm loét dạ dày đến viêm mụn thì đều là viêm.
    (Để hiểu rõ về viêm các bạn có thể Vlog cấu trúc thượng bì phần 2 của Chang)

Cơ chế 

Quá trình viêm kích thích sản sinh các chất như cytokine, chemokine…và các chất trung gian gây viêm, các chất oxy hóa được giải phóng trong quá trình viêm. Chúng làm gia tăng hoạt động của các tế bào sắc tố biểu bì làm giải phóng một lượng cực lớn sắc tố melanin.

  • Tăng sắc tố sau viêm phụ thuộc vào yếu tố:

1/ Tình trạng viêm (mức độ, thời gian)

2/ Khuynh hướng phản ứng của tế bào, cụ thể ở đây là tế bào sắc tố Melanocyte và đại thực bào Langerhan (Cũng có thể là có sự thực bào của tế bào Lympho T nữa).

TĂNG SẮC TỐ (HYPERPIGMENTATION):

Thâm mụn thuộc tăng sắc tố khu trú. Nghĩa là nằm 1 vị trí nhất định, ở đây là nằm ở vị trí trước đó có tổn thương viêm. Khác với tăng sắc tố lan toả (như nám nội tiết).

⇒ Cách xử lý cũng khác nhau. Trong trường hợp này chúng ta có thể chọn phương án xử lý cục bộ. Nghĩa là kết hợp được trị mụn với trị thâm ngheng. Nhiều bạn có suy nghĩ trị mụn xong mới trị thâm lắm, lúc đó cái thâm của chúng ta hoá tinh, hoá chồn rồi, trị mệt nghỉ. Cứ mạnh dạn, chỗ nào có thâm trị thâm, chỗ nào có mụn trị mụn.

II/ PHÂN LOẠI THÂM MỤN

tham-mun-nau-den-changskincare

1/ THÂM MỤN NÔNG – THƯỢNG BÌ:

  • Sau khi mụn bị viêm, vùng da đó sẽ bị tổn thương. Melanocyte có thể sẽ bị kích thích hoạt động mạnh bởi men tyrosinase và với một quá trình chuyển hoá phức tạp thì sẽ tạo ra melanin. Melanin được đựng trong các chiếc túi melanosome sau đó đến tế bào sừng thì sẽ được giải phóng, nhuộm màu tế bào sừng. ⇒ Ở mức độ này chúng ta loại thâm thượng bì (hay còn gọi là thâm nông).

(Để hiểu rõ cơ chế này mọi người xem lại Vlog Hydroquinone của Chang nha).

⇒ Thâm mụn nông: Tự cải thiện, biến mất sau một thời gian.

⇒ Lưu ý các từ khoá mà Chang to đậm nheng, chúng sẽ giúp chúng ta có 3 nhóm thành phần tương ứng trong điều trị thâm mụn:

  • Nhóm đầu tiên là tác động/ức chế men tyrosinase và các ezyme liên quan đến việc tổng hợp melanin: Hydroquinone (Nhưng có thể diệt cả tế bào mẹ Melanocyte), Alpha arbutin, Kojic Acid, Azelaic Acid, Glutathion, VitC…
  • Nhóm thứ 2 là ngăn cản di chuyển melanosome: Niacinamide, N-acetyl glucosamine (NAG).
  • Nhóm thứ 3 là tăng chu trình tái tạo tế bào da để loại bỏ tế bào sừng chứa sắc tố Melanin: BHA, AHA, Nhóm Retinoids (retinol, tretinoin…)

⇒ Còn nhiều nữa này Chang kể những chất tiêu biểu thôi. Tạm gác sang một bên các hoạt chất này heng tới phần điều trị Chang sẽ nói kĩ hơn.

quy-trinh-da-mun

(Tham khảo sản phẩm Chang sử dụng tại Twins Skin)

2/ THÂM SÂU – TRUNG BÌ:

  • Quá trình viêm quá nặng/quá lâu có thể phá vỡ lớp tế bào melanocyte ở lớp đáy thượng bì từ đó giải phóng melanin vào nhú trung bì (một số tài liệu xem nhú trung bì là một phần của màng đáy, một số khác thì gọi đó là trung bì nông). Đại thực bào sẽ ở nhú trung bì thực bào và giải phóng melanin.
  • Đại thực bào Langerhan (hoặc tế bào Lympho T) có thể vào lớp thượng bì, thực bào (hiểu đơn giản là ăn/nuốt) melanosome ở thượng bì và quay lại trung bì. Melanin có thể tồn tại ở trong đại thực bào ở trung bì trong nhiều năm nếu chúng ta không điều trị dứt điểm, phù hợp. Đó là lý do có những bạn thâm lâu ơi là lâu.

3/ THÂM HỖN HỢP CẢ TRUNG BÌ – THƯỢNG BÌ:

Đa phần sẽ gặp loại này nhiều hơn hẳn là sâu ở trung bì đơn thuần.

tham-mụn-chang-skincare

4/ THÂM MỤN THEO NHÓM TUỔI

Thâm mụn còn được phân bổ theo nhóm tuổi người già, người trẻ. Để Chang thử mix các cách phân loại xem chúng ta có gì heng:

  • PIH ở người trẻ x nông = có thể điều trị nhanh tại nhà.
  • PIH ở người trẻ x sâu = kết hợp điều trị tại nhà và biện pháp máy móc thẩm mỹ, kết quả thường nhanh hơn.
  • PIH ở người già x nông/sâu = cũng nên điều trị bằng các biện pháp máy móc thẩm mỹ, kết qủa thường chậm hơn.

III/ CÁCH NHẬN BIẾT THÂM MỤN

Một số tài liệu dùng màu sắc để phân biệt:

  • Thâm sâu: màu xanh xám, xanh đen, xanh tím, đen đậm
  • Thâm nông: màu nâu, đen nhạt.

Tuy nhiên khi Chang hỏi bác sĩ thì họ nói cách này chưa chắc đã chính xác. Vì lượng sắc tố trên da mỗi người khác nhau. Trường hợp người da đen thì họ có thâm nông màu đã có thể rất đen rồi.

Nên Chang thấy đơn giản nhất là thông qua tổn thương ban đầu: Mụn là mụn gì? Mức độ tổn thương ra sao? Viêm bao lâu?
Với bác sĩ có thể sử dụng thêm đèn wood để soi, nhưng nó cũng không đáp ứng tốt với thâm sâu. (Đèn này cũng khá thú vị hay họ, có dịp Chang nói mọi người nghe sau).

Mà thiệt ra với vết thâm mụn thì các bác sĩ cũng sẽ khá ít khi phân loại vì bước đầu các bác cũng sẽ phải giải quyết vấn đề thâm trên bề mặt trước, nếu đáp ứng thì ngưng còn chưa có thể tăng đô để giải quyết ở tầng sâu hơn. Có những bác nhiều kinh nghiệm nhìn cái là đoán ngay con “yêu nghiệt” nào đang trên da bạn :))

IV/ CÁCH ĐIỀU TRỊ THÂM MỤN

1/ THÂM NÔNG – THƯỢNG BÌ:

  • Cấp độ 1:

Tổn thương viêm trước đó không nặng. Bạn có thể dùng riêng lẻ hoặc kết hợp các hoạt chất sau tuỳ túi tiền và khả năng “nghe lời của da” ngheng. Lúc này chúng ta sẽ ưu tiên các mỹ phẩm không cần kê đơn:

+Dùng BHA/AHA để tăng chu trình tái tạo tế bào da để loại bỏ tế bào sừng chứa sắc tố Melanin

+Dùng Vit C/ Alpha arbutin/Kojic Acid để tác động men tyrosinase và các ezyme liên quan đến việc tổng hợp melanin.

+Dùng Niacinamide để ngăn cản di chuyển melanosome.

Như Chang thì thời điểm đó Chang sử dụng BHA 2%, AHA 10%, Alpha Arbutin 2% và 5% Niacinamide là vết thâm đã cải thiện cực kì rõ rệt.

  • Cấp độ 2:

Tổn thương viêm trước đó nặng. Dùng kết hợp giữa các thành phần kê đơn và không kê đơn:

+ Vẫn dùng BHA/AHA để tăng chu trình tái tạo tế bào da để loại bỏ tế bào sừng chứa sắc tố Melanin/Hoặc có thể thay đổi bằng việc sử dụng Tretinoin (Nên có sự thăm khám/hướng dẫn của bác sĩ)

+ Dùng Hydroquione để để tác động men tyrosinase và các ezyme liên quan đến việc tổng hợp melanin.

⇒ Thường nếu sử dụng Hydroquione và Tretinoin như vây các bác sĩ có thể kê thêm Corticoid để giúp kháng viêm, vì khi dùng chúng cùng 1 lúc da rất nhạy cảm, có thể kích thích hệ miễn dịch và tạo ra phản ứng viêm ngược. Đồng thời cũng là để ngăn tình trạng tái mụn trong giai đoạn này. Bởi vậy không dễ tự ý chơi với những hoạt chất kê đơn đâu ngheng. Corticoid vốn dĩ dễ gây nghiện, hết thâm mụn cái chuyển qua nghiện là kì lắm bà con.

+ Peel da (SA, Acid Glycolic 20 – 30%)

tri-tham-mụn-nau-den

2/ THÂM SÂU – TRUNG BÌ, THÂM HỖN HỢP

Thường sử dụng các biện pháp xâm lấn:

  • Laser

532 bóc tách kèm phá nhỏ melanin trong đại thực bào.

1064 laser YAG ở năng lượng trung bình phá nhỏ melanin trong đai thực bào.

⇒ Có thể các bác sĩ sẽ kết hợp cả 2 bước sóng luôn. Ngay cả những bạn bị thâm nông vẫn có thể sử dụng laser chủ yếu hơi uổng tiền với hơi đau.

Nếu có điều kiện, chịu đau tốt và muốn trẻ hoá da, cũng như cải thiện sẹo rỗ các bạn có thể thử LaserCO2 Fractional 10600nm. Chang cũng chọn phương án này và thấy kết quả rõ rệt đó.

Nói về laser thì ngoài bước sóng còn liên quan đến năng lượng nữa và cơ chế của laser là bắt màu và chuyển hoá thành nhiệt nên nó cũng có nhiều tai biến nếu chúng ta không sử dụng đúng cách nên tốt nhất hãy được thực hiện bởi bác sĩ da liễu. Nên Chang sẽ chia sẻ sâu vào một bài khác.

  • Lăn kim, PRP, phi kim

  • Tiêm tranexamic acid

Cái này hiệu quả sẽ lâu hơn các biện pháp trên, nhưng rẻ. Tranexamic Acid cũng được ứng dụng ở đường bôi rồi nhưng chưa rộng rãi lắm. Chang thấy nó vẫn được đánh giá cao ở đường tiêm hơn. Nhưng đây cũng là một thành phần đáng kì vọng trong thời gian tới.

tri-tham-mun-nauden-sau-trungbi

3/ NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ CHUNG:

  • Da càng tối màu thâm mụn càng đậm.
  • Xử lý càng sớm càng tốt.
  • Kem chống nắng:

+ Nếu sợ bí tắc lỗ chân lông, tái mụn có thể dùng chống nắng hoá học, kết cấu mỏng nhẹ, thông thoáng.

+ Nếu trên mặt còn rất nhiều nốt mụn mà lại không hợp chống nắng hoá học thì bôi kem chống nắng vật lý vào đúng vùng bị thâm thôi.

+ Nếu kích ứng với tất cả thành phần chống nắng từ vật lý đến hoá học thì dùng các bạn có thể dùng giải pháp che chắn cơ học, kính chống UV, khẩu trang vải tối màu, chất liệu vải chống UV tốt và uống thêm viên chống nắng nội sinh.

  • Làm sạch tốt, tránh tái mụn.
  • Ăn ngủ nghỉ khoa học.
  • Check lại các loại thuốc bạn đang sử dụng và hỏi kĩ bác sĩ kê cho bạn xem nó có làm tăng sắc tố da không. Chang thấy thuốc tránh thai là điển hình cho vụ này. Nếu bạn muốn ngưng cũng nên trao đổi với bác sĩ. Tự ý ngưng cũng có rủi ro à ngheng.

_________________
GÓC TÂM HỰ:

23:03 rồi, bà Chang phải tranh thủ mới có thể lên bài đó. Công việc chính của Chang là kinh doanh cơ nên muốn viết toàn phải tranh thủ đêm hôm không à. Nhưng mỗi lần viết được bài nào tâm đắc là zuiii dữ lắm. Cả dạo này Chang phát hiện ra có một số nhãn hàng lớn copy content của Chang đăng một cách trắng trợn. Đặc biệt là nội dung youtube ấy, tham khảo thì tốt (ai viết bài chả cần tham khảo), nhưng nên ngừng lại ở mức đó và viết lại theo cách hiểu của mình thôi. Bài nào dùng nhiều nội dung/chất xám của người khác thì nên dẫn link. Đôi bên cùng zui.

À, Chang mở lại group Skincare Lover – Just Scientific Skin Not Review rồi. Mọi người tham gia cho cùng Chang ha. Ở đó mỗi tháng Chang sẽ cố gắng live stream để tám với mọi người nhiều hơn.

Giờ Chang đi ngủ đây, chúc mọi người ngủ say.

ĐỪNG BỎ LỠ CƠ HỘI!
Nhận 2 ebook chăm sóc da gối đầu giường của Skincare Lovers
Receive top education news, lesson ideas, teaching tips and more!
Invalid email address
Give it a try. You can unsubscribe at any time.
4 4 votes
Article Rating
Đăng ký nhận thông báo khi có người trả lời bình luận của bạn.
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments